Doğal mağaraların birleştirilmesi ve kayaların oyulması yoluyla inşa edilen manastırın adı Rumca siyah anlamına gelen "melas" kelimesinden gelmektedir.

Trabzon'da Altındere Köyü'nde, deniz seviyesinden 1150 m. yükseklikte Sümela Manastırı bulunmaktadır. Doğal mağaraların birleştirilmesi ve kayaların oyulması yoluyla inşa edilen manastırın adı Rumca siyah anlamına gelen "melas" kelimesinden gelmektedir. Karadenizli Hıristiyan Rum'lar tarafından yapımına yaklaşık olarak M.S. 375-395 yılları arasında başlandığı sanılmaktadır. Yüzyıllar boyunca oyularak son haline gelmiştir. İlginç bir hikayesi vardır. Atinalı Barnabas ile Sophroinos adlı iki keşiş birbirlerinden habersiz olarak rüyalarında Evangelist St. Lukas'ın yaptığı üç Panagia ikonundan birinin gömülü olduğu yeri görürler. Yola çıkar ve bu yeri aramaya başlarlar. En sonunda Maçka Altındere Vadisi’nde, Karadağ’ın sarp yamaçlarında bulurlar ve oraya bir manastır yapmaya karar verirler. Dünyanın en ilginç eserlerinden biri olan Sümela Manastırı hem mimarisi hem de içindeki fresklerle önemli bir turizm mirasımızdır. Karadeniz’in doğal güzelliği ile birleşen, kartal yuvasına benzer görünümüyle ziyaret edilmesi gereken yapılardan biridir.